Suksesi i biznesit lidhet me aftësinë e tij për të hyrë në treg, me produkte/shërbime cilësore dhe konkurruese.
Tregu është vendi ku kompanitë, njësitë tregtare apo individët takohen me konsumatorët e produkteve/shërbimeve të tyre për të përcaktuar çmimet, shpërndarjen e parasë, punës, materialeve dhe të gjithë faktorëve të tjerë të prodhimit apo shërbimit. Tregu është realiteti i kudogjendur: Kur jemi në një dyqan; Kur ndërmarrim një udhëtim; Kur fillojmë pushimet tona; Kur zhvillojmë një sipërmarrje etj.
Kudo që të gjendemi jemi të detyruar të paguajmë apo të marrim para nga produktet/shërbimet të cilat i absorbojmë ose i ofrojmë në treg. Në këtë kuptim, mund të themi se tregu përfaqëson integralen e një numri shumë të madh vendimmarrjesh mbi blerjet dhe shitjet që ndodhin çdo çast, çdo ditë, çdo javë, çdo muaj, çdo vit dhe kjo si në sektorin publik ashtu edhe në sektorin privat. Të gjitha çmimet e afishuara në treg, varen nga këto vendimmarrje. Në fakt, të gjitha çmimet e produkteve/shërbimeve që gjenden ose ofrohen në treg, janë rrjedhojë e këtyre vendimmarrjeve. Tregjet kanë evoluar ndër sisteme të ndryshme politiko-ekonomike, por ai që ka triumfuar është tregu i lirë dhe ekonomia e tregut të lirë. Ky treg është arritja më e qënësishme e njerëzimit. Tregu i lirë ka sjellë dhe do mund të zhvillojë gjithnjë e më shumë rritjen ekonomike, pse jo edhe ekspansionin ekonomik. Tregu i lirë është mënyra e vetme që konsumatorët të plotësojnë nevojat e tyre në dinamikë dhe kjo, me koston më të vogël të mundshme. Ky vlerësim është vërtetuar pas shumë peripecish të botës së sotme demokratike dhe moderne. Nuk gjendet akoma një treg alternativ apo ekonomi e ndonjë lloji tjetër që të konkurrojë tregun e lirë për produkte/shërbime cilësore, çmime konkurruese dhe zhvillim të ekonomisë në përgjithësi.
Tregjet e lira janë instaluar me shumë vështirësi në vende të ndryshme të botës. Kështu po ndodh edhe këtu në Shqipëri, një treg i cili po vendoset mes shumë vuajtjesh dhe stërmundimesh. Kështu, markat fallco, përçarësit e tregut, mosrespektimi i rregullave të lojës, fuqia e vogël ekonomike, bujqësia e fragmentuar, ndërhyrjet qeveritare etj, janë vetëm disa specifika negative të tregut problematik shqiptar. Kështu përshembull, ndërhyrjet qeveritare ndikojnë mjaft në deformimin e tregut. Qeveria dhe degëzimet ekzekutive të saj janë të nevojshme për të vendosur rregullat e lojës në ekonomi, por në asnjë mënyrë këto institucione dhe ‘ndërhyrjet e tyre’ nuk mund të jenë në fushën e lojës, të paktën sa i takon komponentit privat të ekonomisë. Ndërhyrjet qeveritare janë prezente në përcaktimin e mjaft fituesve të ndryshëm nëpër tendera, në gjobat e pamerituara ndaj segmenteve të caktuara të biznesit, në kontrollet e ndryshme abuzive etj. Në fakt, këto institucione qeveritare ekzistojnë për të luftuar evazionin fiskal, kontrabandën, paratë e krimit dhe korrupsionin. Le të kthehemi tek një tender publik, i cili do mund të ekzekutohet nga operatorët privatë dhe të cilët garojnë për fitimin e tij. Ç’kuptim do të kishte një garë e tillë, nëse fituesi i saj do të ishte i paracaktuar? Asgjë më shumë, sesa energjia/koha e shkuar dëm e biznesit pjesëmarrës, por edhe humbja e besimit tek arbitri dhe tek rregullat e lojës gjithashtu. Shteti vërtet duhet të kujdeset për pagesat dhe sigurimet e shtetasve të tij, për kontrata të rregullta të punës, për plotësimin e buxhetit të parashikuar, por ndërkohë nuk duhet të harrojë për asnjë çast detyrat e tjera të tij: Për sigurimin e rendit dhe të qetësisë publike; Për infrastrukturën e nevojshme; Për licensimin e shpejtë të aktiviteteve prodhuese, tregtare dhe bankare. Rreth këtyre çështjeve duhet të pozicionohen qartazi institucionet administrative, për të përmbushur axhendën e tyre sa i takon tregut dhe sipërmarrjes së lirë.
Suksesi i një kompanie lidhet edhe me aftësinë e saj për të hyrë në treg me marka, produkte/shërbime cilësore dhe konkurruese. Tregu i lirë ofron mundësinë që persona apo gruppersonash të prosperojnë, vetëm kur ata janë të përgatitur të ofrojnë vlera të cilat janë rrjedhojë e ideve revolucionarizuese të tyre. Këto vlera duhet të jenë specifike dhe të dallueshme në treg, aq më tepër kur tregu është i tejmbushur dhe mjaft i zhvilluar.
Tregu ka nevojë për produkte dhe shërbime të specializuara, të tilla që të plotësojnë gjithnjë e më shumë kërkesat specifike dhe më të larta konsumatore. Lufta e kompanive apo njësive tregtare në këtë rrugë ka kohë që ka filluar, në fakt që me lindjen e tregut të lirë dhe konkurrencës brenda tij. Në këtë luftë dallohen qartazi markat dhe produktet/shërbimet që lançohen në treg nga një marketing agresiv, i vazhdueshëm, i shumëllojshëm. Këto fushata marketingu i udhëheqin njerëz/skuadra kryengritëse, novatore dhe revolucionare. Vetëm konsumatorët janë përcaktues të specifikës së produktit/shërbimit që ‘pret’ të jetësohet. Nëse ata thonë se produkti/shërbimi i ekspozuar në treg është funksional, interesant, cilësor dhe unik, atëherë ashtu është, dhe debatet mbyllen. Nëse ata konstatojnë se produkti/shërbimi është me defekte dhe i papërshtatshëm, atëherë kompania emetuese duhet të rikthehet më të shpejtë tek ky produkt/shërbim në një riformatim të tij dhe padyshim të ndryshojë strategjinë marketing. Nëse kjo nuk ndodh, atëherë produkti/shërbimi në fjalë është i destinuar të mbetet jashtë tregut dhe kompania t’i nënshtrohet falimentit. Kjo është A-ja e inkasimit të kompanive në treg dhe kjo duhet lexuar me shumë kujdes.
E thënë me pak fjalë, produktet/shërbimet që kërkojnë të hyjnë në treg, duhet me patjetër të mbartin specifika të dallueshme nga konsumatorët, të jenë unike, të prezantohen nëpërmjet një marketingu agresiv dhe të shiten në sasi të konsiderueshme. Radha mëpastaj i vjen përcaktimit dhe përpilimit të një oferte shitje unike dhe kjo, në përputhje me specifikat e tregut. Kompania me pak fjalë, duhet t’ju thotë konsumatorëve potencialë, ‘pse është unike’, dhe ‘pse duhet të jetë pjesë e tregut’? Është detyrë e departamentit të marketingut të reklamojë dhe të promovojë cilësitë më superiore të produktit/shërbimit i cili kërkon me insistim të jetë pjesë e tregut. Sot e gjithë ditën ekzistojnë një mori kompanish shqiptare, në Shqipëri dhe Kosovë, të afta për të jetësuar produkte/shërbime specifike dhe që interferojnë me kërkesat e klientelës, por që as marrin mundimin të ndjekin reklamimin dhe promovimin e tyre me të gjitha derivatet e mundshme të botës plot specifika të miksmarketingut. Çfarë ndodh me këto kompani? Ato enden për një kohë të gjatë nëpër rrugicat që të shpien drejt tregut, pa ndjekur autostradën plot korsi dhe sinjalistikë. E kjo, vetëm që nuk aplikojnë atë që quhet bota e miksmarketingut.
Kur një produkt/shërbim hyn në treg, duhet të ketë pikasur në kohën e duhur, ata që quhen ‘konsumatorët e parë’ apo blerësit e shpejtë dhe pa naze. Që të jemi të qartë: Kompania menjëherë duhet të drejtohet tek ‘konsumatorët e saj të parë’ dhe të mos hallakatet pa fund në rrugën e shitjeve pa plan. Kjo është e rëndësishme dhe s’duhet harruar. Mendoni markat evropiane dhe botërore, të cilat mund t’i drejtohen tregut shqiptar, pa e analizuar më parë këtë treg dhe pa listuar ‘konsumatorët e tyre të parë’. Do të ishte një dështim, edhe pse mund të ishin marka dhe produkte/shërbime ndërkombëtarisht të njohura. Kompania po kështu duhet të përqendrohet në tregje me fitime të larta dhe në fakt, produktet apo shërbimet e reja veçanërisht marrin jetë duke vrapuar në tregje me normë të lartë fitimi dhe jo duke bërë lëvizje ciklike apo rrezore. Është shumë e rëndësishme që kompanitë të përqendrohen në këto tregje, duke përmirësuar kohë pas kohe produktet dhe shërbimet e tyre dhe duke bërë plane për ekspansion edhe në tregje më të largëta apo në tregje me fitime më të mëdha.
Politika mbi çmimet, duhet të jetë mobile dhe fleksibile. Formatimi dhe riformatimi i tyre lëviz paralel me rritjen e cilësisë së produktit apo shërbimit, rritjen e marketingut dhe buxhetit të tij, dhe e gjitha kjo në përputhje me kërkesat e tregut apo vrapin e konkurrentëve. Tregu, si rregull, paguan gjithçka, por asnjëherë nuk kursehet të paguajë, edhe ekstra, kur bëhet fjalë për produkte apo shërbime mjaft cilësore. Kjo s’duhet harruar, veçanërisht nga ato kompani që kanë vendosur të jenë në treg për të grumbulluar shumë e shumë para. Mund të japim rastin Apple, Reebok, Bauwerk parkett, Ardex, Silhoutte etj, kompani, produktet e të cilave absorbohen nga konsumatorët pa u menduar dy herë.
Tregu shqiptar akoma nuk mund të quhet përfundimisht i lirë. Për arsyet e listuara në fillim të këtij shkrimi, moskonsolidimin e pushtetit lokal dhe qendror, mungesën e partneritetit publik-privat, mungesën e një burse funksionale, ndërhyrjet jashtë sistemit, mosefiçensën e prodhimit kombëtar, mungesën e markave tona të njohura në nivel të paktën europian etj, konstatojmë pa mëdyshje ekzistencën e polarizimit dhe deformimit jo rrallëherë të këtij tregu. Të gjitha këto, shkolla shqiptare e dobët e marketingut dhe datëlindja e vonshme e saj, e bëjnë këtë treg jo të lirë plotësisht dhe me një koeficent të lartë luhatjeje.
Veç kësaj, arbitrimi preferencial, mungesa e një sistemi gjyqësor të konsoliduar, janë disa arsye të tjera për të pohuar: Tregu shqiptar akoma nuk është përfundimisht i lirë. Megjithatë, tregu shqiptar ka bërë hapa gjigand përpara. Shpirti i iniciativës së lirë të shqiptarëve ka qenë dhe mbetet përcaktues në zhvillimet pozitive që e kanë shoqëruar këtë treg në vazhdimësi.